Prace archeologiczne w Gniewie 1975 r.

[Ciotka Idalia]

Znalazłam dokumentację (oczywiście częściową) z prac archeologiczno - geodezyjnych prowadzonych w 1975 roku w Gniewie przez Instytut Historii Kultury Materialnej PAN w warszawie wspólnie z Muzeum Archeologicznym w Gdańsku.
Elżbieta Choińska-Bohdan to ona prowadziła prace archeologiczne, wykopaliska i związane z tym naukowe opracowania. Dzięki jej wysiłkom zostało uratowane średniowieczne dziedzictwo gniewskie w rejonie Starego Miasta i Wzgórza Zamkowego. Jednoczenie systematycznie opracowywała znaleziska, eksponowała je na licznych wystawach m.in. w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku, w piwnicach byłego Domu Kultury, czy na Zamku w Gniewie. Jest autorką długofalowego programu badań związanych z rewaloryzacją zespołu staromiejskiego i zamkowego. Zjednała dla gniewskich badań przedstawicieli Państwowej Akademii Nauk, Politechniki Gdańskiej i Centralnego Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. za takie zaangażowanie przyznano jej tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gniewa

[Ciotka Idalia]

Efektem prac była wystawa prezentująca znaleziska. Może kiedyś dotrę do jakiegoś opracowania o tych wykopaliskach.

[aris]

Praktycznie cały czas mamy do czynienia z pracami archeologicznych. Często jak ludzie budują domy, muszą najpierw skorzystać z usług https://pogotowiearcheologiczne.pl i potem po uzyskaniu odpowiednich dokumentów, mogą działać dalej.

[spaff]

Dziennik Bałtycki 1983-02-18 19 20 1983 nr 35

Na tropie średniowiecznego portu w Gniewie
Badania archeologiczne na terenie Gniewu prowadzone są od 1975 roku. Pracownicy Muzeum Archeologicznego w Gdańsku pod kierunkiem mgr ELŻBIETY CHOIŃSKlEJ odkryli dotychczas w Gniewie ślady najstarszego osadnictwa, pochodzące XI wieku. W końcu XIII w. lokowane tu było miasto. Rozmieszczenie osadnictwo nad Wisłą i nad Wierzycą świadczy o tym, że musiała istnieć w tym miejscu jakaś przystań, która w przyszłości rozwinęła się w port. Kolejne lata badań przyniosły dowody na istnienie w Gniewie portu, odkryty wiele tajemnic dotyczących życia w mieście w minionych wiekach.
(...)
PORT RZECZNY W GNIEWIE
W roku ubiegłym od czerwca do sierpnia badania archeologiczne na terenie Gniewu kontynuował pracownik Muzeom Archeologicznego w Gdańsku mgr Henryk Poner. Jego to poprosiliśmy o zrelacjonowanie wyników dotychczasowych badań na terenie miasta.
— Pierwsza wzmianka o porcie w Gniewie — mówi mgr H. Poner — pochodzą r 1229 roku. Dokument o przekazaniu przez książąt Sambora II i Swiętopełka klasztorowi oliwskiemu ziemi gniewskiej z licznymi przywilejami — mówi o rzece Wierzycy wraz z tamą i usytuowanym tam porcie. Po raz drugi port wymieniony jest w dyplomie wystawionym w kancelarii papieża Innocentego IV. Papież biorąc cystersów pod opiekę św. Piotra zatwierdził jednocześnie przywileje i posiadłości klasztoru. Słowo „port” oznacza tutaj, zdaniem archeologów, przystań rybacką z jazami (jazy były to pomocnicze urządzenia rybackie w rodzaju płatów ustawione w poprzek wód bieżących). Przystań mogła też, jak się przypuszcza, udzielać schronienia łodziom żeglującym po Wiśle.
Na trafiono również na ponowo wbity gruby drewniany pal o średnicy ponad 30 cm — pozostałość solidnego niegdyś pomostu przylegającego do baszty portowej spichrza. Zapewne tutaj prowadzono załadunek i rozładunek towarów.
Dotychczas wyniki badań potwierdzają więc istnienie portu lub przynajmniej przystani. Początkowo zlokalizowany byt tutaj port rybacki. Z czasem, gdy w miejscu tym znalazły siedzibę ośrodki lokalnej władzy, charakter portu zaczął się zmieniać. Rozwijał się handel, komunikacja, transport. Skrajem wysoczyzny nadwiślańskiej przebiegał jeden z ważniejszych szlaków handlwi9ych wiodący z Kujaw i Wielkopolski do Gdańska. W późniejszym okresie zatoka została zasypana. Wierzyca popłynęła nowym korytem.
(...)
W wyniku badań ustalono, iż podzamcze, obramowane wodami dwóch rzek a od północy murami zamku miasta, od strony południowo-zachodniej zabezpieczone było dodatkowo w XIV w. ciągiem obronnym o długości 130 m. Ceglane mury obronne, zbudowane na kamiennym cokole, umacniały dwie baszty: przybramna, portowa.
(...)
Baszta przybramnna leży obok przejścia bramnego znajdującego się obecnie pod nawierzchnią ulicy Wiślanej. Tędy jedynie dostać się można było od strony Gniewu do przeprawy przez Wisłę skąd prowadziła droga do Gdańska, Tczewa I Starogardu.
(...)
Baszta nabrzeżna znajdowała się na zakończeniu ciągu obronnego tuż nad dawnym zakolem Wisły. Obok znajdował się spichlerz o solidnych kamiennych murach. Umocnienie to, podobnie jak w większości zamków budowanych przez Krzyżaków, wzmacniało mury obronne wspólnie z nimi chroniło istniejące tam budynki gospodarcze. Archeolodzy przypuszczają, iż podzamcze w Gniewie nie tylko zabezpieczać miało spichlerze czy inne tego typu obiekty. Budowniczym murów chodziło raczej o ścisłą kontrolę przeprawy, zabezpieczenie dojazdu do niej użytkownikom zamku i, być może, ochronę portu rzecznego.
(...)