Forum Dawnego Tczewa

Jadzia pisze:A cóż to za miłosna historyja?

Cytat internetowy, ale żywi ludzie, nawet nastoletni też to powielają:

"Na prawym, wysokim brzegu drogi drewniany krzyż z dalą 1925 tu 15 września tegoż roku, według przekazów na gałęzi drzewa, mieli powiesić się młodzi kochankowie, których rodzice nie zgodzili się na ślub."

Nic nie istnieje poza internetem, dlatego podaję źródło: http://www.morzeszczyn.pl/www2/index.ph ... Itemid=100" onclick="window.open(this.href);return false;

To chyba najłatwiejsze do odnalezienia opisywane przeze mnie w tym wątku miejsce.
30 minut rowerem z centrum Tczewa.
P.S. Jak widać krzyż wymieniono...

W jednym z poprzednich postów w tym wątku pisałem o powiązaniach rodzinnych rodziny "okołotczewskiej" Heine z gdańskimi Uphagenami
viewtopic.php?p=6886#p6886
Dziś wybraliśmy się z moim siostrzeńcem na poszukiwanie cmentarzyka na południe od Gorzędzieja, widocznego na starszych mapach. Nie jest trudno namierzyć to miejsce, jest tradycyjnie położone na wzgórzu wśród dębów, akacji, porośnięte bluszczem, bzem i konwaliami: Są tam dwie uszkodzone, ale czytelne stele: Thekli Uphagen z domu Glüer, 1839 - 1919 i Margaret Kolbe z domu Uphagen 1878 - 1938.
W sieci można znaleźć nieco więcej o tych kobietach:
Uphagenowie byli notowani w Gdańsku jeszcze w okresie międzywojennym. Przedstawiciele rodu i ich majątki w okolicach Gdańska:
1830 Karl Wilhelm Heinrich - Klein Schlanz pow. Tczew; w 1817 żonaty z Julią Eleonorą z d. Boyd
1815 Karl Wilhelm Heinrich Heiligenbrunn
1839 Moritz syn powyższego ur. 1834- Klein Schlanz; żonaty z Teklą Johanną Glüer
1912 wdowa po powyższym - Klein Schlanz
1930 Margarete, córka Moritza mężatka z lekarzem Kolbe - Klein Schlanz
Klein Schlanz to Mała Słońca
Źródło: http://forum.dawnygdansk.pl/viewtopic.php?t=5019

Idąc z moim siostrzeńcem na poszukiwanie tego cmentarza nie mieliśmy pojęcia, czego możemy oczekiwać;
wiadomości o powiązaniu okolicy Tczewa z potomkami Jana Uphagena (niebezpośrednimi, bo takich nie miał) zacząłem zbierać dopiero wczoraj.
Dla osób nie kojarzących jak znamienitą i ważną dla Gdańska był postacią podaję linki:
http://www.domuphagena.pl/
http://www.mhmg.gda.pl/panoramy/panorama_up1.html Z tego, co napisano na przykład tu: http://gdanscyprzewodnicy.blogspot.com/ ... agena.html znaczna część wyposażenia Domu Uphagena uchowała się właśnie w majątku krewnych Uphagenów, pytanie tylko - gdzie dokładnie?
"Po wojnie, udało się zlokalizować tylko część wyposażenia ukrytego w Gorzędzieju koło Tczewa ( majątek ziemski należący do rodziny spokrewnionej z Uphagenami) i w klasztorze Kartuzów w Kartuzach."
Mężem Thekli Uphagen (starsza stela na górce pod Gorzędziejem) był Moritz Uphagen. Może to zbieg okoliczności, istnieje jednak DUŻE prawdopodobieństwo, że to właśnie on jest tu opisany:
"w roku 1909, ostatni dziedzic majoratu, Moritz Uphagen, decyduje się podpisać umowę dzierżawy z Magistratem Miasta. W ten sposób, początkowo, na okres trzydziestu lat miasto tworzy w części kamienicy (rodzina pozostawiła sobie pomieszczenia na pierwszym piętrze skrzydła bocznego i oficyny) „Muzeum dawnych gdańskich wspomnień” - to również zawartość powyższego linku. Gdyby to był 75letni Moritz Uphagen spod Tczewa - musiałby być (w ówczesnych kryteriach) bardzo wiekowy, ale właśnie taki wiek wymusza podobne posunięcia...
Mam jeszcze kilka konkretów, ale o tym później

Na moje zapytanie do Towarzystwa Domu Uphagena:
"Szanowni Państwo,
Nie wiem, czy posiadają Państwo wiedzę o tym, że na odległym od zabudowań, nieużywanym od międzywojnia cmentarzyku w lasku pod Gorzędziejem znajdują się prawie nieuszkodzone stele z grobów Thekli Uphagen z domu Gluer, 1838 - 1919 oraz Margaret Kolbe, z domu Uphagen, 1878 - 1938.
Z internetu dowiedziałem się, że Thekla Uphagen była żoną Moritza Uphagena urodzonego w 1834 roku.
Bardzo proszę Państwa o potwierdzenie lub wykluczenie, że ten Moritz Uphagen z Klein Schlanz (Mała Słońca) to ta sama osoba, która w 1909 roku wydzierżawiła Dom Uphagena miastu Gdańsk na 30 lat.
Czy dysponują Państwo wiedzą, w jakim dokładnie majątku pod Gorzędziejem przechowywano w okresie wojny wystrój Domu Uphagena?
Załączam dwie fotografie pokazujące ww. stele (niestety wykonane telefonem) i pozdrawiam serdecznie."

uzyskałem dziś odpowiedź:
"Szanowny Panie,
bardzo dziękujemy za informacje i zdjęcia.
Oba nagrobki należą do osób do potomków Jana Uphagena, są one nam naturalnie znane. Cieszy nas, że nadal sa w dobrym stanie, oststnio odwiedzaliśmy je przed niemal 10 laty.
Moritz zmarł w 1890 r., jego syn Hans był kolejnym właścicielem Małej Słońca, jego zona po jego śmierci w 1909 r. prowadziła negocjacje z miastem, w ich wyniku wynajęto Dom Uphagenów na cele muzealne.
Właśnie w Gorzędzieju (koło Tczewa) przechowywano w czasie wojny cześć wyposażenia i wystroju z Domu Uphagena.
Jeśli jest Pan zainteresowany chętnie podeślemy kserokopię artykułu na temat rodziny Uphagenów - wówczas prosimy o podanie adresu.
Będziemy tez wdzięczni za wszelkie informacje na temat rodziny Uphagenów...

pozdrawiam
dr Ewa Barylewska-Szymańska
Sekretarz
Towarzystwa Dom Uphagena
http://www.domuphagena.pl" onclick="window.open(this.href);return false; "

Trochę się zakręciłem, kto faktycznie w 1909 roku dzierżawił Dom Uphagena miastu Gdańsk, ale jeśli sprawa będzie uznana za przez Forum DT za ważną - mogę kontynuować korespondencję.

Przejeżdżając przez Swarożyn zrobiłem kilka zdjęć ewangelickiego cmentarza, przypisanego do kościoła obecnie używanego przez katolików;
jako "zasługę" mieszkańców należy uznać, że nie wszystkie cmentarne płotki stały się balustradami miejscowych balkonów:

Kolejne foto ze Swarożyna:

Jadąc drogą Wędkowy - Boroszewo zwrócił moją uwagę po prawęj stronie drogi wzgórek porośnięty starymi drzewami. Można się było domyśleć że został ukształtowany sztucznie. Okazało się że jest to stary cmentarz związany z majątkiem Boroszewo, posiada on niespotykany układ w postaci trzy stopniowej piramidy o trzech współśrodkowych, coraz mniejszych prostokątnych tarasach. Centralny, najwyższy punkt cmentarza jest wierzchołkiem wzgórza, pewnie na nim było jakieś małzoleum albo najważniejszy nagrobek. Do dziś pozostały tylko ślady po nagrobkach i kamienne obramowania tarasów. Podobno pochowany jest tam między innymi Gustaw Gollath ur.03.10.1881r -zmarły 13.08.1904r. Ostatnim właścicielem majątku Boroszewo był Hans Haras który uciekł w 1945 przed armią radziecką.

Tak jak napisałeś, zwraca uwagę uformowanie cmentarza na podobieństwo "piramidy", tu widoczny na mapie sprzed 100 lat:
Przyroda nie pozwoliła barbarzyńcom ukraść niektórych fragmentów cmentarza, kiedyś takie ogrodzenia okalały znaczną część pochówków:
Nie znam się na kościach, ale poczułem się nieswojo widząc je na obrzeżu tego cmentarza; nie założyłbym się o dwa złote, czy nie pochodzą z jednego z tamtejszych grobów rozkopanych przez poszukiwaczy fantów...
Inna pozostałość po rozbitym nagrobku:

Witam

Bulma pisze:A skoro już wspomniany został Waćmierek, to czy na forum został poruszony temat starego cmentarza za Waćmierkiem w środku lasu? Bo przekopałam forum i się nie dokopałam...

Ten stary cmentarz ukryty w środku lasu to cmentarz ostatnich właścicieli majaku Watzmirs rodziny Von Kries. Umiejscowiony on jest na drugim brzegu jeziora,które oddzielało ten cmentarz od posiadłości. Prawdopodobnie kiedyś istniał tam kamienny most przez środek tego jeziora który znacznie skracał drogę od posiadłości do cmentarza.Ruiny tego mostu można jeszcze dzisiaj odnaleźć.
Jako ciekawostkę podam ze w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu a dokładnie parku go okalającym znajdował się kiedyś samotny grób z kamiennym pomnikiem.Być może stoi on tam do dzisiaj(tego nie wiem).Intrygujące jest to dlaczego właśnie tam go umiejscowiono?

Pozdrawiam
graf

Słowo "pozostałości" użyte w tytule wątku nie odnosi się raczej do tego miejsca; nie udało mi się dotychczas odnaleźć żadnych materialnych śladów tego starego cmentarza.
Na starej mapie sprzed 120 lat, zanim w Swarożynie zbudowano istniejący do dziś kościół, erygowany jako ewangelicki, możemy zauważyć ciekawą lokalizację ówczesnego miejsca pochówku. Mapa z 1910 roku już jako jedyną nekropolię we wsi pokazuje cmentarz ewangelicki pokazany wcześniej w tym wątku.
Nie mogę stwierdzić, czy "stary cmentarz" to cmentarz katolicki czy protestancki, ale dość łatwo można określić jego umiejscowienie.
Typowo, jest to wzgórze na obrzeżach wsi, obecnie obsadzone dość młodym lasem.
Wzgórze znane jest wszystkim kierowcom rozglądającym się wokoło podczas jazdy "berlinką" lub autostradą.