Forum Dawnego Tczewa

Czy ktoś zna historię Wybudowania znajdującego się na obrzeżach Tczewa. Teraz jest to kilka domów pośród sadów przy Bałdowskiej, ale Wybudowanie jest juz na mapie z 1910 roku (zu Dirschau)

Obecnie stoją tam domy na oko pamiętające II RP, a po bramie został tylko słup

Kolejne strzępki informacji o wybudowaniu - ze względu na okoliczne sady, w latach PRL był tam PGR ogrodniczy. Zwyczajowa nazwa tego terenu po wojnie to Szpikowo, ale może to tylko fonetyczny zapis Żbikowa w wymowie niemieckiej?

Rozmawiając z kmbmar otrzymałem kolejną informację o tym zapomnianym zakątku miasta. Po wojnie mieszkańcy ówczesnego pegeeru nazywali go Stenclówką, na pamiątkę ostatniego właściciela. Co ciekawe również na dniówkę tak mówili.

Czyli (to nic odkrywczego ) tereny należały do rodziny Stenzel/Stencel z Bałdowa - przed wojną znaczące osobistości w rejonie. O "Stenclowej" często wspominała p. Łajming w swojej książce.

Jadzia pisze:Czyli (to nic odkrywczego ) tereny należały do rodziny Stenzel/Stencel z Bałdowa - przed wojną znaczące osobistości w rejonie. O "Stenclowej" często wspominała p. Łajming w swojej książce.

Dla mnie to nowa wiedza Oznacza to, że po wojnie pozostali jacyś mieszkańcy, którzy przekazali historię tego miejsca. Chyba w niedzielę się tam wybiorę z konkretnym pytaniem

Wybudowanie na mapie geodezyjnej z 1881 roku

Jadzia pisze: ↑22 lut 2013, o 20:26Czyli (to nic odkrywczego ) tereny należały do rodziny Stenzel/Stencel z Bałdowa - przed wojną znaczące osobistości w rejonie. O "Stenclowej" często wspominała p. Łajming w swojej książce.

Próbowałem to ustalić, ale niestety mi się nie udało z uwagi na fakt, że w zasobach Starostwa Powiatowego w Tczewie nie ma wszystkich map geodezyjnych z terenów na pograniczu Tczewa i Bałdowa. Pozostaje zatem jedynie domniemywanie na bazie innych źródeł.
Nie mam wcale pewności, czy to na pewno teren rodziny Stencel, zwłaszcza że jak wynika z ustaleń Piotra i Tomasza Kajzerów ("Historia tczewskich Górek", przypis na s. 39) majątek Herberta Goertza (gospodarstwo z siedzibą przy ob. 30 stycznia 30) obejmował również m.in. tereny dzisiejszych sadów. Mogłoby być tak, że zarówno zabudowania przy Szklanych Domach, jak i na Wybudowaniu należały do niego. Posiadłości tej rodziny rozciągały się prawdopodobnie od Tczewa/Czyżykowa po Bałdowo - w księgach matrykuł gruntowych dla tych terenów nazwisko Goertz przewija się często. Niestety, z powodu braku wspomnianych map trudno dokładnie zlokalizować te nieruchomości na mapach, zwłaszcza że jakieś grunty pod Czyżykowem posiadał również Bruno Claasen - jednak czy to było przy Wybudowaniu, czy bliżej Ceglarskiej/Knybawy, to trudno mi na tą chwilę stwierdzić.

LukaszB pisze: ↑22 lut 2013, o 15:47 Rozmawiając z kmbmar otrzymałem kolejną informację o tym zapomnianym zakątku miasta. Po wojnie mieszkańcy ówczesnego pegeeru nazywali go Stenclówką, na pamiątkę ostatniego właściciela. Co ciekawe również na dniówkę tak mówili.

Ale to chyba nie chodzi o Wybudowanie. Na granicy Bałdowa (jeszcze w jego obrębie), w drodze do Narków, jest mała osada / ulica nazywana Stenclówką, która występuje również na starych mapach. Tam chyba raczej urzędował obszarnik Stencel. Widać też na mapie zabudowania ówczesnych właścicieli ziemskich z Bałdowa, w tym największy folwark należący prawdopodobnie do Ziehma (przy ob. Długiej 9 i 10).

O Stenclówce pisał też: viewtopic.php?f=102&t=383&p=39856&hilit ... wka#p39856. Poza tym obszarników przypisywano do określonych miejscowości przede wszystkim według miejsca zamieszkania oraz gdzie leżała większość posiadanych terenów. Gdyby faktycznie "Stenclówka" znajdowała się jednak na Wybudowaniu, to Stencel w księdze gospodarstw rolnych raczej widniałby w rejestrze tczewskim (Wybudowanie było częścią ówczesnego Czyżykowa), a nie bałdowskim.

No i tu zaskoczenie - właścicielem gospodarstwa na Wybudowaniu na pewno nie był Goertz. Mapa parcelacji jego majątku z poł. lat 40. wskazuje, iż jest to część Czyżykowa znajdująca się poza jego gospodarstwem (por. viewtopic.php?f=126&t=990&start=20#p65149).
Właścicielem nie był też ani Stencel, ani tym bardziej Ziehm, Claassen czy jeszcze inny posiadacz wielkoziemski z powiatu tczewskiego. Jak się okazuje trzeba być ostrożnym w przypisywaniu kolejnych własności zamożnym ziemianom z okolic, bo rolników na naszych terenach nie brakowało. W aktach nadzoru budowlanego tczewskiego magistratu udało mi się znaleźć teczkę oznaczoną jako "Abbau Zeisgendorferstrasse 2" (Archiwum UM w Tczewie nr 72). Strzał w dziesiątkę - lokalizacja budynków i dróg na szkicu sytuacyjnym nieruchomości ewidentnie wskazuje, iż jest to obecny teren Wybudowania. Niestety, niewiele pozostało już z tego, co było - jedynie obiekt gospodarczy sąsiadujący od południa z domem nr 4.
We wspomnianych aktach jako właściciel wymieniany jest w 1911 r. niejaki Karl Peckruhn. Polska mapa z 1934 r. wskazuje, iż teren ten był nazywany wówczas "Tczewskim Wybudowaniem", czyli podobnie jak to ma miejsce dziś.

Pozostaje zatem zajrzeć np. do Księgi Adresowej Miasta Tczewa i Pelplina z 1924 r.. Pod adresem "Wybudowanie" pojawiają się nazwiska robotników (zapewne rolnych), takie jak E. Brongoszewski, J. Wołosowicz oraz M. Tański i wreszcie rolnik - Antoni Krause. Ten ostatni najprawdopodobniej był właścicielem (lub dzierżawcą / zarządcą) tego gospodarstwa w czasach II RP. Swoją drogą, ciekawe, czy to był Niemiec czy Polak? Dalszych losów majątku nie udało się na ten moment ustalić. Wszystko wskazuje na to, że po wojnie weszło w skład kombinatu ogrodniczego "Malinowo".