Lisewo

[krzysiaczek84]

Tory przy wale.

[niespokojna66]

Początki kolei wąskotorowej na Żuławach związane są z przemysłem cukrowniczym. Cukrownie funkcjonujące na tym terenie borykały się bowiem z problemem transportu buraków na urodzajnym, lecz podmokłym terenie położonym miejscami poniżej poziomu morza. W niewielkim stopniu sytuację poprawiała uruchomiona w 1886 roku normalnotorowa linia Szymankowo – Nowy Staw – Nowy Dwór Gdański.
Pierwszy odcinek kolei wąskotorowej na Żuławach liczył 4,5 km i powstał prawdopodobnie około 1886 roku. Połączył cukrownię w Nowym Stawie z miejscowością Dębina Południe(?) (Eichwalde Sad ?)) i obsługiwany było trakcją konną. W roku 1891 cukrownia w Nowym Stawie otrzymała koncesję na budowę kolejki wąskotorowej prowadzonej przez trakcję mechaniczną o rozstawie szyn 750 mm.
Na lewym brzegu Wisły pierwszą wąskotorową kolej, również do przewozu buraków cukrowych, wybudowała nieistniejąca już cukrownia w Cedrach Wielkich. Pierwszy odcinek, o nietypowym rozstawie szyn 780 mm, został oddany do użytku w 1888 roku. Długość sieci tej kolei osięgnęła 28 km i połączyła cukrownię w Cedrach Wielkich ze stacją kolejową w Pszczółkach. Ostatnie jej odcinki zostały zlikwidowane w latach 50-tych XX w.
Sieć kolei cukrowniczej cukrowni w Nowym Stawie była stopniowo rozbudowywana - w 1893 roku zbudowano odcinki do Parszewa (Parschau) i Kącika(?) (Neuteicher Hinterfeld) oraz przez Lichnowy (Gross Lichtenau) do Nowej Cerkwi (Neukirch), rok póniej kolej osiągnęła Lipinkę (Lindenau).
Na początku lat 70-tych XIX uruchomiono cukrownię w Lisewie, która na początku lat 90-tych również zdecydowała się na budowę sieci kolei wąskotorowej o rozstawie 750 mm do przewozu buraków cukrowych. W roku 1894 uruchomiono linię z Lisewa do Miłoradza (Mielenz) z odgałęzieniem do wsi Montowy (Gross Montau).
W końcu roku 1897 kolej cukrowniczą cukrowni w Nowym Stawie oraz w Lisewie przejęła firma Allgemeine Deutsche Kleinbahn-Gesellschaft (w skrócie ADKG) z Berlina. Dostrzegła ona sens rozbudowy kolejki cukrowniczej przy jednoczesnym wprowadzeniu trakcji parowej i wykorzystania jej dodatkowo do przewozów pasażerskich. Sieć kolejowa wybudowana przez ADKG przyjęła nazwę Neuteich – Liessauer Kleinbahnnetz (Sieć Kolei Lokalnej Nowostawsko – Lisewskiej). Dwa lata póniej kolej wąskotorowa miała już blisko 51 km długości i łączyła Miłoradz, Lisewo, Lichnowy i Nową Cerkiew oraz Lichnowy, Nowy Staw, gdzie linia krzyżowała się z linią kolei państwowych oraz Lipinkę.
W dniu 27 maja 1899 roku powołana została spółka akcyjna pod nazwą Westpreussiche Kleinbahnen A.G. (Zachodniopruskie Towarzystwo Akcyjne Kolei Lokalnych) z siedzibą w Berlinie. Kapitał założycielski wyniósł 2.820.000 marek, a udziałowcami zostały: państwo pruskie (25%), prowincja Prusy Zachodnie (13%), powiat malborski (20%) i ADKG (42%). Zastrzyk kapitału pozwoliła na podjęcie inwestycji. Krótko po tym powstały linie: Malbork – Kałdowo – Lipinka Gdańska i Kałdowo – Miłoradz (1900r.), Nowy Dwór Gdański – Ostaszewo i Stare Pole – Stalewo (1901r.), Malbork – Stare Pole (1903 r.). W 1905 roku połączono Gdańsk ze Sztutowem (45 km) z przeprawą promową na Wiśle pomiędzy Świbnem i Mikoszewem promem kolejowym Aegir (imię to w mitologii germańskiej oznacza boga mórz) oraz okrężną linię Przejazdowo – Giemlice – Koszwały(33 km), w roku następnym Sztutowo – Nowy Dwór Gdański z obrotowym mostami kolejowymi na Szkarpawie oraz Tudze (niezachowanym) (15 km). W 1909 roku uruchomiono odcinek Nowy Dwór Gdański – Lipinka (21 km) i Stalewo – Jasna (3 km). Poza tym Żuławy pokryła gęsta sieć bocznych linii i bocznic, które docierały do prawie wszystkich wsi i majątków, zwłaszcza na południu Żuław. W dniu 22 grudnia 1913 roku nastąpiła fuzja, Westpreussiche Kleinbahnen A.G. przejęły liczącą 116 km sieć i tabor należżcy do Neuteich – Liessauer Kleinbahnnetz.
W okresie międzywojennym oddano do użytku jedynie odcinek z Jeziernika do Żuławek wraz z mostem zwodzonym na Kanale Wiślano – Zalewowym (1920 r.). Odcinek ten był wykorzystywany wyłącznie do ruchu towarowego. W roku 1920 całkowita długość sieci liczyła już 316 km, w tym na 248 km linii były prowadzone przewozy pasażerskie. Kolej przewoziła jednak przeważnie płody rolne, głównie buraki cukrowe, a także węgiel, nawozy i materiały budowlane.
W progu wybuchu II wojny światowej sieć kolejki, łącznie z prywatnymi bocznicami liczyła 335,80 km linii, 96 mostów i przepustów, warsztaty główne w Nowym Dworze Gdańskim i pomocnicze w Lisewie, Gdańsku i Malborku, 31 parowozów, 40 wagonów osobowych, 12 wagonów bagażowych i 1011 towarowych oraz 222 pracowników. Na jesieni 1944 roku Niemcy, z myślą o obronie przeciwdesantowej Mierzei Wiślanej, zbudowali pospiesznie odcinek Sztutowo – Alttief koło Piławy (dziś Bałtijsk). Został on na odcinku Sztutowo – Krynica Morska uruchomiony przez PKP po wojnie, niestety na krótko, gdyż już kilka lat później zapadła decyzja o jego likwidacji.
/Czasy Gdańskiej Kolei Dojazdowej/,http://ptmkz.pl/pocia/hizkd.php
http://www.museumseisenbahn.de/images/d ... hungen.pdf, akcja ze strony https://wcn.pl/auctions/45/browse?cat=187

[niespokojna66]

Czasami "klapki" spadają nam z oczu i widzimy więcej. Kolejna pocztówka, znaczek ze stemplem poczty lisewskiej i kartka pocztowa .

[niespokojna66]

Kolejka wąskotorowa w Lisewie dawno przeszła do historii ...w swoim czasie była miejscem wycieczek i pracy wielu tczewian...szkoda, że w naszym kraju, tak szybko podejmuje się nieodwracalne decyzje...

Początki kolei wąskotorowej na Żuławach związane są z przemysłem cukrowniczym. Cukrownie funkcjonujące na tym terenie borykały się bowiem z problemem transportu buraków na urodzajnym, lecz podmokłym terenie położonym miejscami poniżej poziomu morza. W niewielkim stopniu sytuację poprawiała uruchomiona w 1886 roku normalnotorowa linia Szymankowo – Nowy Staw – Nowy Dwór Gdański.
Pierwszy odcinek kolei wąskotorowej na Żuławach liczył 4,5 km i powstał prawdopodobnie około 1886 roku. Połączył cukrownię w Nowym Stawie z miejscowością Dębina Południe (Eichwalde Süd) i obsługiwany był trakcją konną. W roku 1891 cukrownia w Nowym Stawie otrzymała koncesję na budowę kolejki wąskotorowej prowadzonej przez trakcję mechaniczną o rozstawie szyn 750 mm.
Na lewym brzegu Wisły pierwszą wąskotorową kolej, również do przewozu buraków cukrowych, wybudowała nieistniejąca już cukrownia w Cedrach Wielkich. Pierwszy odcinek, o nietypowym rozstawie szyn 780 mm, został oddany do użytku w 1888 roku. Długość sieci tej kolei osiągnęła 28 km i połączyła cukrownię w Cedrach Wielkich ze stacją kolejową w Pszczółkach. Ostatnie jej odcinki zostały zlikwidowane w latach 50-tych XX w.
Sieć kolei cukrowniczej cukrowni w Nowym Stawie była stopniowo rozbudowywana - w 1893 roku zbudowano odcinki do Parszewa (Parschau) i Kącika (Neuteicher Hinterfeld) oraz przez Lichnowy (Gross Lichtenau) do Nowej Cerkwi (Neukirch), rok później kolej osiągnęła Lipinkę (Lindenau).
Na początku lat 70-tych XIX uruchomiono cukrownię w Lisewie która na początku lat 90-tych również zdecydowała się na budowę sieci kolei wąskotorowej o rozstawie 750 mm do przewozu buraków cukrowych. W roku 1894 uruchomiono linię z Lisewa do Miłoradza (Mielenz) z odgałęzieniem do wsi Montowy (Gross Montau).
W końcu roku 1897 kolej cukrowniczą cukrowni w Nowym Stawie oraz w Lisewie przejęła firma Allgemeine Deutsche Kleinbahn-Gesellschaft (w skrócie ADKG) z Berlina. Dostrzegła ona sens rozbudowy kolejki cukrowniczej przy jednoczesnym wprowadzeniu trakcji parowej i wykorzystania jej dodatkowo do przewozów pasażerskich. Sieć kolejowa wybudowana przez ADKG przyjęła nazwę Neuteich – Liessauer Kleinbahnnetz (Sieć Kolei Lokalnej Nowostawsko – Lisewskiej). Dwa lata później kolej wąskotorowa miała już blisko 51 km długości i łączyła Miłoradz, Lisewo, Lichnowy i Nową Cerkiew, oraz Lichnowy, Nowy Staw, gdzie linia krzyżowała się z linią kolei państwowych oraz Lipinkę.
W dniu 27 maja 1899 roku powołana została spółka akcyjna pod nazwą Westpreussiche Kleinbahnen A.G. (Zachodniopruskie Towarzystwo Akcyjne Kolei Lokalnych) z siedzibą w Berlinie. Kapitał założycielski wyniósł 2.820.000 marek, a udziałowcami zostały: państwo pruskie (25%), prowincja Prusy Zachodnie (13%), powiat malborski (20%) i ADKG (42%). Zastrzyk kapitału pozwolił na podjęcie inwestycji. Krótko po tym powstały linie: Malbork – Kałdowo – Lipinka Gdańska i Kałdowo – Miłoradz (1900r.), Nowy Dwór Gdański – Ostaszewo i Stare Pole – Stalewo (1901r.), Malbork – Stare Pole (1903 r.). W 1905 roku połączono Gdańsk ze Sztutowem (45 km) z przeprawą promową na Wiśle pomiędzy Świbnem i Mikoszewem promem kolejowym Aegir (imię to w mitologii germańskiej oznacza boga mórz) oraz okrężną linię Przejazdowo – Giemlice – Koszwały (33 km), w roku następnym Sztutowo – Nowy Dwór Gdański z obrotowym mostami kolejowymi na Szkarpawie oraz Tudze (niezachowanym) (15 km). W 1909 roku uruchomiono odcinek Nowy Dwór Gdański – Lipinka (21 km) i Stalewo – Jasna (3 km). Poza tym Żuławy pokryła gęsta sieć bocznych linii i bocznic, które docierały do prawie wszystkich wsi i majątków, zwłaszcza na południu Żuław. W dniu 22 grudnia 1913 roku nastąpiła fuzja, Westpreussiche Kleinbahnen A.G. przejęły liczącą 116 km sieć i tabor należący do Neuteich – Liessauer Kleinbahnnetz.
W okresie międzywojennym oddano do użytku jedynie odcinek z Jeziernika do Żuławek wraz z mostem zwodzonym na Kanale Wiślano – Zalewowym (1920 r.). Odcinek ten był wykorzystywany wyłącznie do ruchu towarowego. W roku 1920 całkowita długość sieci liczyła już 316 km, w tym na 248 km linii były prowadzone przewozy pasażerskie. Kolej przewoziła jednak przeważnie płody rolne, głównie buraki cukrowe, a także węgiel, nawozy i materiały budowlane.
W progu wybuchu II wojny światowej sieć kolejki, łącznie z prywatnymi bocznicami liczyła 335,80 km linii, 96 mostów i przepustów, warsztaty główne w Nowym Dworze Gdańskim i pomocnicze w Lisewie, Gdańsku i Malborku, 31 parowozów, 40 wagonów osobowych, 12 wagonów bagażowych i 1011 towarowych oraz 222 pracowników. Na jesieni 1944 roku Niemcy, z myślą o obronie przeciwdesantowej Mierzei Wiślanej, zbudowali pośpiesznie odcinek Sztutowo – Alttief koło Piławy (dziś Bałtijsk). Został on na odcinku Sztutowo – Krynica Morska uruchomiony przez PKP po wojnie, niestety na krótko, gdyż już kilka lat później zapadła decyzja o jego likwidacji.

/http://ptmkz.pl/pocia/hizkd.php/

[Łukasz]

Warto obejrzeć!
https://www.youtube.com/watch?v=sEVI-yMgYZ0

[spaff]

Zapodam trochę zdjęć, które napotkałem przeszukując internet w innych sprawach trafiając na fejsbuka.

Niby powiat malborski, niby Lisewo Malborskie, ale to nasze Lisewo

Tak się składa, że wczoraj minęło 121 lat od uruchomienia pierwszego pociągu pasażerskiego na naszej kolejce. W dniu 16 listopada 1898 ruszyły przewozy na odcinku Lisewo - Miłoradz. W uroczystym otwarciu, które miało miejsce 15 listopada, uczestniczył sam nadprezydent Prowincji Prusy Zachodnie Gustav von Goßler! Notatka z "Danziger Zeitung":

Tak prezentował się hotel w ktorym świętowano uruchomienie kolejki: http://www.marienburg.pl/viewtopic.php?p=48052

źródło: facebook.com/photo/?fbid=2836479019698401&set=a.291907410822254



30.05.1992 r. Lxd2-242 podczas manewrów na stacji Lisewo Wąsk.
Lokomotywa ta w latach 1989-1998 służyła na Gdańskich Kolejach Dojazdowych. Później przetransportowana do Mławy.
A już jutro nasze kursy wykonywane w soboty będzie obsługiwała jej starsza koleżanka.
Autorem zdjęcia jest p. Eugeniusz Trybała/PTMKŻ.
źródło: tabor.wask.pl

źródło: facebook.com/photo/?fbid=803931899619800&set=a.290438090969186



Zdjęcie zrobione z wiaduktu kolei normalnotorowej - Px 48 ze składem osobowym, w tle zabudowania oraz inne wagony na bocznicach (rok nieznany - widoczny plot wokół placu, gdzie niegdyś znajdowała się wieża wodna dla parowozów). Parowóz prowadzi 3 wagony, dwa pierwsze to osobowe Bxhpi 3Aw/1.
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

Grzegorz Fey
Data dzienna wykonania zdjęcia to 30 maja 1992...

źródło: facebook.com/photo/?fbid=396670067052738&set=a.389566904429721



16.11.84 r . Lisewo Wąskotorowe.
Drezynka Wc 026 na stacji Lisewo Malborskie Wąskotorowe.
Ze zbiorów p. Wolfgang Schumacher

źródło: facebook.com/photo/?fbid=719136994765958&set=a.290438090969186



Na byłej stacji Gdańskiej KD (Żuławska Kolej Dojazdowa) w Lisewo Malborskie trwają prace z utworzeniem miejsca rekreacyjnego i klombu.

Zdjęcie wykonano z porannego osobowego do Trójmiasta, 11 czerwca 2018 r., godz. 7.18.
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

autor: Z krawędzi peronu

źródło: facebook.com/photo/?fbid=2127216890887076&set=a.1558448377763933



Na Gdańskich Kolejach Dojazdowych znajdowało się kilka lokomotyw z silnikiem Maybacha.
Na zdjęciu Lxd2-260. Lipiec 1987 r. na stacji Lisewo Wąskotorowe.
Lokomotywa od samego początku służyła na Gdańskich Kolejach Dojazdowych (1984 r.) do okresu wsadu do huty - 2000 r.

foto Krzysztof Prądzyński

źródło: tabor.wask.pl

źródło: facebook.com/photo/?fbid=803974959615494&set=a.291907410822254

[spaff]

Kolejne zdjęcia.

Z Nowego Dworu Gdańskiego przenosimy się do Lisewo Malborskiego. Ze zdjęcia Pana Piotra Kosznika bije klimat lat dziewięćdziesiątych, nie tylko ze względu na malowanie taboru, lecz także stan infrastruktury. Tor wyciągowy po lewej stronie EN57 służył do manewrów pociągu obsługującego punkt przeładunkowy z siecią Gdańskich Kolei Dojazdowych. Fragment stacji przeładunkowej (nieczynnej od połowy lat dziewięćdziesiątych) widać na drugim planie.

Na zdjęciu wykonanym 9 marca 1997 … Wyświetl więcej
— w mieście: Lisewo Malborskie.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=315050270873708&set=a.226836769695059



Ten wagon stoi do dziś. W tle budynek stacyjny kolei szerokotorowej (nieistniejący) - pobrane z marienburg.pl
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

W tle nieistniejąca nastawnia dysponująca kolei normalnotorowej.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=396669850386093&set=a.389566904429721



Lisewo Malborskie. Początek lat 90-tych ubiegłego wieku ...
I pomyśleć że dwie dekady później nie będzie w tym miejscu niczego.
Zdjęcie użytkownika bremerbahn.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=715017835177874&set=a.290438090969186



Wyciąg z sieciowego rozkładu jazdy lat 50-tych.
Tabela 466. LISEWO WĄSK. - OSTASZEWO WĄSK. - NOWY DWÓR GD. WĄSK.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=788935904452733&set=a.290438090969186



Lisewo Wąskotorowe.
Px48-1784 wraz ze składem oczekuje na odjazd w kierunku Nowego Dworu Gdańskiego.
Autor Stanisław Zaczyński

źródło: http.//fotoalbum.mbp.tczew.pl

źródło: facebook.com/photo/?fbid=855793751100281&set=a.290438090969186



MBxd2-210 na stacji Lisewo 1986 rok.
Fot.Dariusz Walas

źródło: facebook.com/photo/?fbid=290344567645205&set=a.290438090969186

[spaff]

Jeszcze coś napotkałem.

16.11.1984 r. Lisewo Malborskie
Prawdopodobnie popołudniowy kurs Lisewo Malborskie Wąsk. - Nowy Dwór Gdański Wąsk. obsługiwany jednostką Mbd1.
Na uwagę zasługują stojące na torach odstawczych Lyd2 i Px48.
Zdjęcie ze zbiorów p.Wolfgang Schumacher

źródło: facebook.com/photo/?fbid=719139034765754&set=a.290438090969186



PX - 1784 na stacji w Lisewie Malb. Wąsk. - na drugim planie budynek stacyjny - poznajecie pracownika kolei na zdjęciu?

(Stanisław Zaczyński, 24 maja 1994)
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=395589580494120&set=a.389566904429721



Wjazd do Lisewo Malborskiego kilka miesięcy po zawieszeniu ruchu na prawobrzeżnej części Gdańskich Kolei Dojazdowych. W tamtym czasie infrastruktura żuławskiej wąskotorówki była jeszcze kompletna i - jak widać - przyzwoicie utrzymana. Tabor (wagony, lokomotywy i wagony motorowe) zgromadzono na stacjach w Lisewie i Nowym Dworze Gdańskim. Jeszcze długo, jadąc pociągiem osobowym w kierunku Tczewa, widać było węglarki odstawione na stacji wąskotorowej. W październiku 1998 r. do Nowego Dworu Gdańskiego przybył pociąg ratunkowy z Zajączkowa, który dokonał kasacji zbędnego taboru i wywózki zdarltnych wagonów motorowych i o lokomotyw na inne koleje dojazdowe (żałuję, że nie mam zdjęć z tego przejazdu).
Później, aż do 2002 roku, z każdym miesiącem na dawnej GKD było coraz gorzej.

Fot. Piotr Kosznik
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=2410717732536989&set=a.1544934465781991



I rarytas - tak zwany przeładunek w Lisewie.
Od lewej strony patrząc, widzimy:
podniesione szlabany, żuraw do załadunku węgla, żuraw wodny, a w tle budynek zawiadowcy stacji i warsztatów znajdujący się za nim.
Tak jak w przypadku poprzedniej fotografii, nie znam źródła, autora oraz daty wykonania zdjęcia.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=672951839424558&set=a.389566904429721

Ponoć autor do odnalezienia na profilu Żuławska Kolej Dojazdowa - ja nie znalazłem.



Tak zwany "screen", czyli kadr z filmu o Gdańskiej Kolei Dojazdowej, wg Wojciecha Abrysiewicza, który zdjęcie podesłał, lata 1991-1998.
— w: Lisewo, Elblag, Poland.

źródło: facebook.com/photo/?fbid=399455020107576&set=a.389566904429721



16.11.1984 r. Lisewo Malborskie
Prawdopodobnie popołudniowy kurs Lisewo Malborskie Wąsk. - Nowy Dwór Gdański Wąsk. obsługiwany jednostką Mbd1.
Na uwagę zasługują stojące na torach odstawczych Lyd2 i Px48.
Zdjęcie ze zbiorów p.Wolfgang Schumacher

źródło: facebook.com/photo/?fbid=719139034765754&set=a.290438090969186