Forum Dawnego Tczewa

Partiami będę podawał tu moje obserwacje z kilkudziesięciu pozostałych na tym cmentarzu pochówków.
Ciekawy opis (dopis) na nagrobku: ZAMORDOWANY 11.09.1939 i WEDŁUG MNIE - Brest Litowsk. Często łapałem się na tym, że Niemcy podawali arabskimi cyframi daty jako MM-DD-RRRR, więc może to być 11 września 1939 lub 09 listopada 1939 w Brześciu Litewskim(?)
Pierwsza data to jeszcze przed wkroczeniem Rosjan na wschód Polski, druga to czasy niemiecko - radzieckich konferencji Gestapo - NKWD w Brześciu.
Gdybam... - może Schienemann był ofiarą samosądu polskiej ludności cywilnej lub wojska? Erwin Duttke zginął śmiercią lotnika za Wielkie Niemcy 5 kwietnia 1944: Młoda Elfriede Mueller uległa wypadkowi przy dosł. rozbudowie (odbudowie) na wschodzie: Jeśli Elfriede urodziła się w Tczewie jako dziecko obywateli naszego miasta (parę dni po jego przejęciu przez Polaków) - była z urodzenia, chyba niechcący, w świetle naszego prawa, obywatelką polską (?)

Ernst Hinz oddał życie za Ojczyznę, jeśli dobrze czytam 18.9.1939(?): Kolejna ofiara wojny, przypuszczalnie zginął na zbliżającym się do Tczewa froncie:

Miejsce spoczynku rodziny Schroedera, mistrza - hydraulika: I mogiła rodziny właścicieli mleczarni o nietypowym nazwisku Liechti: Po charakterystycznym krzyżu wnioskuję, że to pochówek wojskowego, nie potrafiłem odczytać dat ani nazwiska (Kurzahn?): Jedyny kompletny "pień dębu" jaki znam w Tczewie:

Pochówek dziecka bardzo skromnymi środkami upamiętniany do dziś: Odsłonięte wejście do krypty: I najbardziej rozpoznawalne dwa pomniki:

Znam sprawę Schinemanna i Hinza. Byli to Niemcy skazani na śmierć za zdradę Polski tuż przed wojną. Pierwszy mieszkał na Paderewskiego 1, drugi był piekarzem a trzeci Recke/Renek to był kolejarz. Byli członkami V kolumny w Tczewie, w piekarni u Hinza znaleziono kilka lub kilkanaście sztuk broni. Jako obywatele Polscy współpracujący z wrogiem zostali powieszeni. Po wkroczeniu hitlerowców ekshumowano ich i pochowano z wielka pompą. Niemcy nie mieli swojej orkiestry i na pogrzebie grała nasza kolejowa. Zagrała jedyną pieśń pogrzebową, którą muzycy przy takich okazjach wykonywali - marsz żałobny Chopina, który w tym czasie był zakazany... taki chichot historii

Z tego, co Jadzia podaje w wątku Starego Cmentarza Hermann Schienemann żył (przynajmniej w jakimś przedziale czasu) pod jednym dachem z rodziną Jurgo, tą od patrona Hufca ZHP w Tczewie. Ale technicznie rzecz biorąc latem 1939 był już od kilku miesięcy w areszcie (więzieniu?). Znalazłem w necie informację po niemiecku dotyczącą brutalnego traktowania Schienemanna ale w jej przypadku mój niemiecki nie wystarczy do porządnego przetłumaczenia... Nie był "szarym obywatelem", piastował posadę prezesa ubezpieczalni "Vistula" i... był masonem.
Ałaszewski wymienia go w towarzystwie doborowych tczewskich nazwisk:
http://wolnomularstwo.pl/index.php?opti ... &Itemid=28

Łukasz, „pień dębu” to prawdopodobnie grób właścicieli domu przy Zamkowej 16, o którym piszesz na portalu. Wg Akt Nadzoru Budowlanego właścicielką domu przy Zamkowej 16 była Augustyna Muth – stan na VIII 1939 r. W domu tym w 1925 r. znajdowała się restauracja, później sprzedawano artykuły kolonialne i piwo.
W księgach adresowych sklep figuruje nadal jako własność Otto Mutha, mimo jego śmierci. Dopiero w 1941 pojawia się Erich.
Otto Muth figuruje w Aktach nadzoru budowlanego też jako właściciel domu przy Zamkowej 28[31] przed VIII 1939 – daty skrajne budynku1892- 1941

Co prawda to oczym chce pisac to nie sprawa nagrobkow ale jest zwiazana z ewangielickim cmetarzem w Tczewie.
Kilka lat temu na prosbe jednej z niemieckich rodzin poszukiwalem grobu jednego z zolnierzy Wehrmachtu w okolicach Pruszcza Gdanskiego. Celem uzyskania pewnej informacji udalem sie do "kosciola" / kaplicy /sali ewangelickiej ktora znajduje sie tuz przy cmetarzu.Napotkalem tam pana ktorego nazwiska juz niestety nie pamietam ale opowiedzial mi on pewna historie. Otoz w pewnym miejscu naprzeciwko Muzeum Wisly znajduje sie droga ulozona z plyt zelbetonowych ktora prowadzi wzdloz cmetarza katolickiego ku przychodni. Od wspomianej osoby dowiedzialem sie, ze wlasnie pod tymi plytami na wysokosci malego parkingu od strony muzeum gzie stoja pojemniki na smieci znajduja sie groby niemieckich zolnierzy. Jeden z potomkow pogrzebanego tam zolnierza przesyla pieniadze aby jak najblizej miejsca drobu ojca zapalono swieczkie. Dlatego tez niekied tuz przy plocie z siatki ktory stoi wlasnie od strony tejze drogi zplyt stoi zapalona swieczka. Tak bylo przynajmniej kilka lat temu.
Moze ktorys z kolegow mieszkajacych na miejscu w Tczewie zajmie sie ta sprawa...o ile uda sie Wam uzaskac informacje o tej osobie ktora daje zapalic swieczkie swojemu ojcu to ja obiecuje nawiazac z nia kontakt aby dowiedziec sie czegos wiecej o poleglym zolnierzu.

Przykre jest to jak byly ustoj potraktowal to miejsce.

Jednak komunisci niszczyli wszystko co kojazylo by sie z niemcami na pomorzu gdanskim.
W jednej z okolicznej wsi kolo Pruszcza Gd. rozebrano nawet kosciol ewangelicki az do fundamentu ! a z plebanii zrobiono szkole, mieszkajacy tam nauczyciele.Kiedy kopiac w przyszkolnym ogrodku warzywa wykopywali z ziemi kosci ludzkie! Pozniej nakazano likwidacje ogrodkow nauczycielskich i zasiano na tym miejscu tylko trawe . Alejki cmetarne oraz obrysy fundametow kosciola sa widoczne do dzisiaj. Wraz z ewakuacja ludnosci cywilnej przed nadchodzacym frontem wies opustoszala a puste domy zasiedlili nowi mieszkancy z obszarow wschodnich co do dnia dzisiejszego mozna wyczuc po akcecie ktory jest podobny do tego "z za Buga"

Mam nadzieje, ze nikogo nie zrarze ale chcialbym dodac informacje na temat tego cmetarza. Ponownie wracam do tematu niemieckich zolnierzy, Jak sie dzisiaj dowiedzialem na terenie Tczewskiego Cmentarrza Ewangelickiego w okresie 1939-1945 zostalo pochowanych 250 zolnierzy armii niemieckiej. Przypuszczalnie wiekrzosc pochowano w 1945 roku, czekam na liste z nazwiskami oraz zawartymi w niej informacjami wtedy bedzie mozna ten temat bardziej przeanalizowac.

Na jednym ze zdjec jest czarny krzyz na ktorym widnieje nazwisko Erwin Schlender. Erwin Schlender urodzil sie w Hansfelde dnia 17.02.1914
a zginol jak podaja zrudla na terenie Dirschau dnia 06.02.1945. Erwin Schlender byl zolnierzem Wehrmachtu w stopniu Unteroffizier.