Znaleziska archeologiczne wskazują na to, że pierwsi ludzie pojawili się na terenie obecnego Tczewa już w młodszej epoce kamienia. Odkryto osady neolitycznej kultury pucharów lejkowych na osiedlu Staszica, Prątnicy i Czyżykowie, ponadto  znaleziono przedmioty z tego okresu na terenie Starego Miasta, osiedla Garnuszewskiego, Górek, Suchostrzyg i w Parku Miejskim. Stosunkowo niewiele śladów obecności ludzi mamy z epoki brązu. Podczas prac ziemnych, prowadzonych przy budowie mostów wiślanych ( lata 50 XIX wieku), odkryto spinki, bransolety, broń oraz kilka urn, a w latach 70-tych XIX w. znaleziono grób skrzynkowy z 14 urnami. Natomiast z epoki żelaza datują się znaczne znaleziska osad  i cmentarzy z terenu Nowego Miasta, Czyżykowa, Prątnicy  i Suchostrzyg. Z okresu wpływów rzymskich pochodzi osada z terenu Czyżykowa oraz dwa cmentarze. Jeden odkryty w 1878 r. przez archeologa Gotfryda Ossowskiego na Zatorzu, drugi znajdował się na trenie Szpitala Rehabilitacyjnego przy ul. 1 Maja.

Podczas wędrówek ludów na terenie ziemi tczewskiej osiedlili się Goci. Utworzyli ośrodek plemienny obejmujący również przypuszczalnie teren obecnego Tczewa. Po odejściu Gotów na południe i wschód Europy ich miejsce zajęli przybyli z okolicy Prypeci i Środkowego Dniepru Słowianie. Około 600 r. n.e. pojawiła się grupa Słowian Zachodnich o nazwie Pomorzanie, którzy zasiedlili obszar od Wisły aż za Odrę. Teren Tczewa należał prawdopodobnie do plemienia Verizan (Uerizane), które było częścią związku plemiennego Pomorzan. W drugiej połowie X wieku tereny Pomorzan weszły w skład państwa polskiego, uznając luźną zwierzchność dynastii piastowskiej. Ostatecznie na przełomie XII i XIII w. wykształciła się samodzielna dynastia książąt pomorskich, a teren obecnego Tczewa wszedł w skład księstwa lubiszewskiego.

Istnienie osady przedmiejskiej na obszarze obecnego miasta jest sprawą problematyczną. Edwin Rozenkraz uważał, że na terenie Tczewa przedlokacyjnego istniały co najmniej trzy osady : pierwsza zwana „Zamajte” znajdowała się na nieistniejącym już wzgórzu w pobliżu starego dworca kolejowego, druga na terenie Starego Miasta  wokół pierwszego, nieistniejącego kościoła św. Krzyża oraz trzecia, rybacka położona nad Wisłą. Z kolei Wiesław Długokęcki uważa, że Tczew został utworzony na surowym korzeniu i w momencie poswtania miasta mogła istnieć w jego pobliżu co najwyżej osiedle składające się z kilku domostw.